OTWARCIE:
1 października (czwartek), godz. 18:00

CZAS TRWANIA I MIEJSCE:
1 października – 22 listopada 2026
HALA URANIA | BWA Olsztyn | Al. Marsz. J. Piłsudskiego 44

Projekt dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury.

ARTYSTKA:
Natalia Kopytko

KURATORKA:
Monika Sadowska 

Las jest miejscem, do którego wchodzimy z poczuciem, że coś może się wydarzyć. Jest znajomy i obcy jednocześnie. Z jednej strony daje schronienie, pozwala ukryć się przed światem i odnaleźć ciszę, z drugiej uruchamia wyobraźnię, wydobywa lęki i konfrontuje nas z tym, czego nie potrafimy nazwać. W kulturze od zawsze pozostaje przestrzenią próby: miejscem spotkania z nieznanym, zagubienia, inicjacji, ale także powrotu do siebie.

Wystawa „Każdy ma swoje strachy” Natalii Kopytko wyrasta z tej dychotomii. Artystka buduje przestrzeń, w której natura i psychika stają się wzajemnymi odbiciami, a lęk przestaje być wyłącznie indywidualnym przeżyciem. To, co wewnętrzne, znajduje swoją materialną formę; to, co pozornie zewnętrzne – las, drzewa, korzenie, zaczyna mówić językiem ludzkich emocji.

Centralnym punktem wystawy jest instalacja stworzona specjalnie dla przestrzeni BWA Olsztyn. Wnętrze galerii przeobraża się w rodzaj symbolicznego lasu, którego struktura pozostaje w dialogu z architekturą miejsca. Wertykalny układ obiektów przywołuje zarówno kolumnadę, jak i rytm leśnego drzewostanu. Pozornie przypadkowy układ drzew ma swój porządek: rytm zagęszczeń i prześwitów, obecności i pustki. Instalacja przejmuje tę zasadę, organizując przestrzeń i wyznaczając pomiędzy formami miejsca zatrzymania.

Drzewo i kolumna spotykają się tutaj jako dwa porządki: naturalny i kulturowy. Obie formy mają podstawę, trzon i zwieńczenie, a ich analogia pozwala spojrzeć na las jak na szczególną architekturę, kształtowaną nie przez jeden projekt, lecz przez wzrost, współzależność i trwanie. Jest on zarazem przestrzenią zawieszoną pomiędzy tym, co sakralne i profaniczne: miejscem skupienia i tajemnicy, ale również doświadczenia materialnego i cielesnego.

Istotnym elementem instalacji jest zasłonięcie. Częściowo ukryte formy nie pozwalają na pełne rozpoznanie przedstawionego obiektu. To, czego nie widać, zostaje uzupełnione przez wyobraźnię. Pod materiałem może znajdować się rzeźba, ślad obecności, pustka lub coś, czego nie chcemy zobaczyć. Niepewność staje się tym samym jednym z podstawowych tworzyw doświadczenia.

W tym kontekście powraca napięcie zawarte w pojęciach heimlich/unheimlich: to, co znajome i oswojone, może nagle ujawnić swoją obcość, a źródło niepokoju może okazać się czymś bliskim, ukrytym i wypartym. Lęk nie musi więc przychodzić z zewnątrz, może pozostawać pod powierzchnią codzienności.

Podobną ambiwalencję rozwijają pozostałe prace. Ceramiczna płaskorzeźba przywołuje nieznane terytorium, łącząc skojarzenia mapy, krajobrazu i procesów zachodzących wewnątrz ziemi. „Małpigaj” zestawia natomiast dziką, splątaną naturę z miękkością tkaniny i domową intymnością. Przyciąga, ale jednocześnie budzi ostrożność.

Natura w pracach Kopytko nie jest ani jednoznacznie bezpieczna, ani groźna. Las staje się obrazem ludzkiego wnętrza, ale także wspólnoty organizmów pozostających w sieci zależności. Pojedyncze drzewo może symbolizować jednostkę, podczas gdy las staje się figurą współistnienia.

Ten wymiar otwiera również perspektywę ekologiczną. Las jest nie tylko kulturowym symbolem, lecz realnym ekosystemem, którego równowaga zależy od złożonych relacji między organizmami i środowiskiem. Lęk związany z własnym wnętrzem spotyka się więc z niepewnością dotyczącą przyszłości świata, który sami przekształcamy.

„Każdy ma swoje strachy” to opowieść o tym, co ukryte: pod powierzchnią materiału, warstwami świadomości i pozornie oswojonym obrazem świata. Las staje się tu jednocześnie wnętrzem, ciałem, wspólnotą i ekosystemem, przestrzenią, w której piękno nie wyklucza niepokoju, a lęk nie musi prowadzić do ucieczki.

____

Natalia Kopytko (1981)

Absolwentka Wydziału Rzeźby ASP w Krakowie. W 2007 otrzymała dyplom magisterski z wyróżnieniem. W 2005 Studiowała na Universidad Politecnica de Vlencia facultad de Bellas Artes. W 2019 roku obroniła pracę doktorską pod tytułem „Droga prowadzi przez szafę” na Wydziale Sztuki UKEN w Krakowie. Od 2016 zatrudniona na stanowisku asystentki a od roku 2019 na stanowisku adiunkty w Instytucie Sztuki i Designu UKEN. Prowadzi Pracownie Ceramiki. W 2016 roku otrzymała stypendium Ministra Kultury i Sztuki z programu „Młoda Polska” na projekt „Łysa Góra. Ludzie i ceramika”. Otrzymała także Stypendium Miasta Krakowa w 2018 roku oraz 2020 stypendium z programu Kultura Odporna.

Zajmuje się rzeźbą i instalacją. Najcześciej pracuje w ceramice. W swojej praktyce artystycznej porusza tematy związane z pamięcią, odszukuje ślady, zgłębia odbicia rzeczy nieistniejących, przywołuje zapomniane. Zajmuje się archeologią dzieciństwa: eksploruje miejsca, przedmioty i wydarzenia posiadające unikalne znaczenie, których obraz jest wykrzywiony i zamazany, trudny do uchwycenia wprost. Często inspiruje się domem, w którym występują zawiłe, wielowarstwowe, magiczne związki ludzi, przedmiotów, przestrzeni – również tej, powiązanej z naturą.

Brała udział w licznych wystawach indywidualnych i zbiorowych w Polsce i za granicą. Należy do kolektywu artystycznego O.W.L. Mieszka i tworzy w Krakowie.

_____

PATRONAT HONOROWY:
Prezydent Olsztyna
Robert Szewczyk

SPONSOR:
Miejskie Przedsiębiorstwo Energetyki Cieplnej w Olsztynie
Zakład Budowy Sieci i Instalacji Gazowych Krzysztof Prokop

PARTNERZY:
Nadleśnictwo Kudypy
UWM w Olsztynie | Wydział Rolnictwa i Leśnictwa
Pani Jesień

WSPÓŁPRACA:
Fundacja "W Krajobrazie"

IDENTYFIKACJA WIZUALNA:
Zofia Rudnicka

TŁUMACZENIE:
Kamila Szyszka

PJM:
Diana Kirakowska

PATRONI MEDIALNI:
TVP Kultura, Notes na 6 Tygodni, Magazyn SZUM, MINT Magazine, Artinfo.pl, Made in Warmia&Mazury, Miej Miejsce, Pismo Artystyczne FORMAT, Radio Olsztyn, Kultura i Sztuka, Radio UWM FM